Üniversite öğrencileri ve yükseköğretim kurumlarıyla ilişiği kesilen vatandaşların uzun süredir beklediği öğrenci affı düzenlemesinde önemli bir gelişme yaşandı. TBMM’de görüşülen yükseköğretime ilişkin kanun teklifinde yapılan değişiklikle, yalnızca mevcut durumda üniversiteyle ilişiği kesilenlerin değil, 2022 yılında çıkarılan öğrenci affından yararlanmasına rağmen eğitimini tamamlayamayanların da yeni düzenlemeden faydalanabilmesinin önü açıldı.
Öğrenci affına ilişkin düzenleme TBMM Millî Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor Komisyonunda kabul edilerek Genel Kurula sevk edildi. Komisyonda yapılan değişiklik, düzenlemenin kapsamını önceki teklif metnine göre genişletti.
Ancak teklifin şu aşamada kesinleşmiş bir kanun olmadığı unutulmamalı. Öğrenci affının uygulanmaya başlayabilmesi için düzenlemenin TBMM Genel Kurulunda görüşülerek kabul edilmesi, Cumhurbaşkanı tarafından onaylanması ve Resmî Gazete’de yayımlanması gerekiyor.
TBMM’nin resmî kayıtlarında öğrenci affı ve yükseköğretime ilişkin düzenlemeleri içeren teklifin 2 Temmuz 2026 tarihinde Meclis Başkanlığına sunulduğu görülüyor. Teklif, yükseköğretim alanında öğrencilere yeniden eğitim hakkı verilmesini amaçlayan çeşitli maddeler içeriyor.
Öğrenci affında ne değişti?
Komisyon görüşmeleri sırasında öğrenci affının kapsamına yeni bir grup daha eklendi.
Yapılan değişikliğe göre 2022 yılında çıkarılan öğrenci affından yararlanarak üniversitesine dönen ancak farklı nedenlerle eğitimini tamamlayamayan öğrencilerin de yeni düzenlemeden faydalanabilmesi planlanıyor.
Bu durum özellikle;
- 2022 affıyla üniversiteye geri dönen,
- Derslerini tamamlayamayan,
- Azami öğrenim süresini yeniden dolduran,
- Kayıt yenileme işlemlerini yapamayan,
- Maddi veya ailevi nedenlerle eğitimine devam edemeyen,
- Sağlık sorunları nedeniyle öğrencilik hakkını kaybeden,
- Başarısız dersler veya devam şartı nedeniyle yeniden ilişiği kesilen
öğrenciler açısından önem taşıyor.
Düzenlemenin ilk hâlinde bu kişilerin tamamının kapsama girip girmeyeceği net değildi. Komisyonda kabul edilen eklemeyle 2022 affından yararlanmış ancak mezun olamamış öğrencilerin de yeni bir eğitim hakkı elde edebilmesi hedefleniyor.
Nazım Maviş kapsamın genişletildiğini açıkladı
AK Parti Sinop Milletvekili Nazım Maviş, komisyon görüşmelerinin ardından yaptığı açıklamada öğrenci affının kapsamının genişletildiğini belirtti.
Maviş, 2022 öğrenci affından faydalanmasına rağmen çeşitli nedenlerle eğitimini tamamlayamayan öğrencilerin, komisyon üyelerinin çoğunluğunun desteğiyle yeni düzenlemeye dâhil edildiğini ifade etti.
Bu açıklama, daha önce aftan yararlanmış olan öğrencilerin yeniden hak kazanıp kazanamayacağına ilişkin tartışmaları büyük ölçüde netleştirdi. Bununla birlikte düzenlemenin kesin kapsamı, Genel Kurulda kabul edilecek nihai metin ve sonrasında yayımlanacak uygulama esaslarıyla belli olacak.
2022 öğrenci affı neydi?
Türkiye’de son geniş kapsamlı öğrenci affı 2022 yılında çıkarılmıştı.
Söz konusu düzenlemeyle yükseköğretim kurumlarından çeşitli nedenlerle ilişiği kesilen çok sayıda öğrenciye yeniden üniversiteye dönme imkânı tanındı. Öğrenciler belirlenen tarihler içinde eski üniversitelerine başvurarak kayıtlarını yenileyebildi.
Ancak aftan yararlanarak üniversiteye dönen herkes eğitimini tamamlayamadı. Bazı öğrenciler;
- Ekonomik sorunlar,
- Çalışma hayatı,
- Aile sorumlulukları,
- Sağlık problemleri,
- Devamsızlık,
- Ders başarısızlığı,
- Azami öğrenim süresi,
- Kayıt yenilememe
gibi nedenlerle yeniden öğrencilik hakkını kaybetti.
Yeni değişiklik, tam olarak bu durumda bulunan kişilere ikinci bir imkân verilmesini amaçlıyor.
Kimler öğrenci affından yararlanabilecek?
Düzenlemenin nihai metni henüz yasalaşmadığı için kapsamdaki bütün grupları kesin olarak sıralamak mümkün değil. Ancak komisyonda kabul edilen bilgiler doğrultusunda aşağıdaki kişilerin düzenlemeden yararlanması bekleniyor:
- Üniversiteyle ilişiği kesilen ön lisans öğrencileri,
- Lisans programlarından kaydı silinenler,
- Lisansüstü eğitimini tamamlayamayan öğrenciler,
- Azami öğrenim süresini dolduranlar,
- Kayıt yenilemediği için öğrencilik hakkını kaybedenler,
- Devamsızlık nedeniyle ilişiği kesilenler,
- Başarısız dersler nedeniyle kaydı silinenler,
- 2022 öğrenci affından yararlanıp yeniden ilişiği kesilenler,
- 2022 affıyla dönmesine rağmen eğitimini tamamlayamayanlar.
Teklifin hangi tarih itibarıyla ilişiği kesilen öğrencileri kapsayacağı, bazı suç veya disiplin cezalarının kapsam dışında tutulup tutulmayacağı ve yabancı öğrencilerin durumunun nasıl değerlendirileceği Genel Kurulda kabul edilecek metinle kesinleşecek.
Öğrenci affı bütün üniversiteleri kapsayacak mı?
Öğrenci affı düzenlemeleri genellikle Yükseköğretim Kanunu kapsamında faaliyet gösteren devlet ve vakıf üniversitelerindeki programları kapsayacak şekilde hazırlanıyor.
Bununla birlikte her program için aynı uygulamanın geçerli olması beklenmemeli. Özellikle;
- Tıp,
- Diş hekimliği,
- Eczacılık,
- Sağlık bilimleri,
- Öğretmenlik,
- Lisansüstü programlar,
- Özel yetenek sınavıyla öğrenci alan bölümler,
- Hazırlık sınıfları,
- Yabancı dil şartı bulunan programlar
için farklı akademik ve idari kurallar uygulanabilir.
Öğrencinin eski programının kapatılmış olması durumunda eş değer programa aktarılması veya başka bir üniversitede eğitime devam etmesine ilişkin hükümler de uygulama kılavuzunda açıklanabilir.
TBMM kayıtlarında geçmiş dönemlerde sunulan öğrenci affı tekliflerinde ön lisans, lisans, yüksek lisans ve doktora öğrencilerinin yeniden eğitime dönmesi ile azami eğitim sürelerinin düzenlenmesine yönelik farklı öneriler bulunduğu görülüyor.
2022 affından yararlananlar yeniden başvuru yapabilecek mi?
Komisyondaki değişikliğin en önemli sonucu bu soruya verilen cevap oldu.
2022 öğrenci affından daha önce yararlanan ancak eğitimini tamamlayamayan öğrencilerin, yeni teklif yasalaşırsa yeniden başvuru yapabilmesi bekleniyor.
Ancak öğrencilerin otomatik olarak üniversiteye kaydedilmesi söz konusu olmayabilir. Düzenleme yürürlüğe girdikten sonra öğrencilerin belirlenen süre içinde eski üniversitelerine veya Yükseköğretim Kurulu tarafından açıklanacak başvuru sistemine müracaat etmesi gerekebilir.
Başvuru sırasında öğrencilerden şu belgeler talep edilebilir:
- Başvuru dilekçesi,
- T.C. kimlik belgesi,
- Eski öğrenci numarası,
- Transkript,
- İlişik kesme belgesi,
- Öğrenci affından daha önce yararlandığını gösteren belge,
- Üniversitenin istediği diğer evraklar.
Kesin belge listesi, kanunun yayımlanmasının ardından üniversiteler ve YÖK tarafından açıklanacak.
Başvurular ne zaman başlayacak?
Öğrenci affı başvuruları henüz başlamadı.
Düzenleme şu anda TBMM yasama sürecinde bulunuyor. Komisyon aşamasının tamamlanması başvuru ekranının açıldığı anlamına gelmiyor.
Başvuruların başlayabilmesi için şu aşamaların tamamlanması gerekiyor:
- Kanun teklifinin TBMM Genel Kurulunda görüşülmesi,
- Teklifin kabul edilmesi,
- Cumhurbaşkanının onayı,
- Kanunun Resmî Gazete’de yayımlanması,
- YÖK ve üniversitelerin uygulama duyurularını hazırlaması,
- Başvuru tarihlerinin açıklanması.
Bu nedenle sosyal medyada yayımlanan “öğrenci affı başvuruları açıldı” veya “e-Devlet ekranı aktif oldu” şeklindeki doğrulanmamış paylaşımlara itibar edilmemeli.
Düzenleme komisyondan geçti, yasalaştı mı?
Hayır. Komisyondan geçmesi düzenlemenin yasalaştığı anlamına gelmiyor.
TBMM’de kanun teklifleri öncelikle ilgili ihtisas komisyonlarında görüşülür. Komisyonda kabul edilen teklifler daha sonra Genel Kurul gündemine alınır.
Genel Kurul görüşmeleri sırasında maddelerde yeni değişiklikler yapılabilir, bazı maddeler tekliften çıkarılabilir veya yeni hükümler eklenebilir.
Teklif ancak Genel Kurulda kabul edilip Resmî Gazete’de yayımlandıktan sonra kanun hâline gelir.
TBMM’nin resmî internet sitesi öğrenci affı ve yükseköğretime ilişkin düzenlemeleri içeren teklifin Meclis gündemindeki yasama çalışmalarından biri olduğunu gösteriyor.
Genel Kurulda kapsam yeniden değişebilir mi?
Evet. Komisyonda kabul edilen metin son hâlini almış sayılmaz.
TBMM Genel Kurulundaki görüşmeler sırasında milletvekilleri değişiklik önergeleri verebilir. Bu önergelerle;
- Kapsama yeni öğrenci grupları eklenebilir,
- İlişik kesme tarihi değiştirilebilir,
- Başvuru süresi uzatılabilir,
- Bazı disiplin suçları kapsam dışında bırakılabilir,
- Azami öğrenim süresi yeniden belirlenebilir,
- Başvuru ve kayıt esaslarında değişiklik yapılabilir.
Bu nedenle yalnızca komisyondan geçen bilgilere göre kesin başvuru planı yapılmaması gerekiyor.
Disiplin cezası alan öğrenciler kapsama girecek mi?
Öğrenci affı düzenlemelerinde en çok merak edilen konulardan biri disiplin cezaları nedeniyle ilişiği kesilenlerin durumu.
Geçmiş düzenlemelerde terör suçları, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, uyuşturucu ticareti ve bazı ağır disiplin fiilleri kapsam dışında tutulabildi.
Yeni düzenlemenin hangi suçları veya disiplin cezalarını istisna olarak belirleyeceği, nihai kanun metniyle belli olacak.
Yalnızca akademik başarısızlık, azami süre, kayıt yenilememe veya maddi sorunlar nedeniyle ilişiği kesilen öğrencilerle disiplin suçu nedeniyle ilişiği kesilenlerin aynı şartlarla değerlendirilmesi beklenmeyebilir.
Askerlik durumu öğrenci affından etkilenir mi?
Öğrenci affıyla yeniden kayıt yaptıran erkek öğrencilerin askerlik tecil işlemleri, yaş sınırı ve askerlik mevzuatına göre yeniden değerlendirilebilir.
Üniversiteye dönmek, her durumda otomatik askerlik ertelemesi sağlamayabilir. Özellikle azami tecil yaşını dolduran veya askerlik işlemleri başlamış olan öğrencilerin askerlik şubeleriyle görüşmesi gerekebilir.
Kanun yürürlüğe girdikten sonra Millî Savunma Bakanlığı ve YÖK tarafından öğrenci affından yararlananların askerlik işlemlerine ilişkin ek açıklama yapılabilir.
Üniversiteye dönüşte dersler sayılacak mı?
Öğrencinin daha önce başarılı olduğu derslerin değerlendirilmesi üniversitenin ilgili yönetim kurulu ve akademik birimleri tarafından yapılabilir.
Öğrencilerden geçmişte aldığı ve başarıyla tamamladığı dersleri yeniden alması istenmeyebilir. Ancak bölüm müfredatının değişmesi hâlinde;
- Yeni zorunlu dersler,
- Eksik kredi,
- Uygulama veya staj,
- Yabancı dil,
- Güncellenen bölüm şartları
tamamlanmak zorunda olabilir.
Kapatılan programlarda öğrencilerin eş değer bir bölüme aktarılması veya farklı üniversitede devam etmesi de gündeme gelebilir.
Harç veya öğrenim ücreti alınacak mı?
Devlet üniversitesinde normal öğrenim süresi içinde eğitim gören birinci öğretim öğrencilerinden harç alınmaması genel kural olsa da öğrenci affıyla dönenlerin durumu farklı değerlendirilebilir.
Azami öğrenim süresini aşan, ikinci öğretimde bulunan veya vakıf üniversitesine dönen öğrencilerden öğrenim ücreti ya da katkı payı istenebilir.
Vakıf üniversitelerinde bursların devam edip etmeyeceği, eski ücret sözleşmesinin mi yoksa güncel ücretin mi uygulanacağı ayrıca belirlenebilir.
Öğrencilerin kayıt yaptırmadan önce üniversitelerinin mali koşullarını incelemesi gerekiyor.
Öğrenci affının amacı ne?
Düzenlemenin temel amacı, çeşitli nedenlerle yükseköğretimden ayrılmak zorunda kalan vatandaşlara eğitimlerini tamamlama fırsatı vermek.
Ekonomik sorunlar, aile sorumlulukları, sağlık problemleri ve afetler nedeniyle eğitimini yarıda bırakan çok sayıda kişi bulunuyor.
Özellikle 6 Şubat depremleri, salgın dönemi ve ekonomik koşulların bazı öğrencilerin eğitim hayatını olumsuz etkilediği ifade ediliyor.
Yeni düzenlemeyle daha önce öğrenci affından yararlanmış olsa bile yeniden eğitimden kopan kişilere ikinci bir fırsat verilmesi hedefleniyor.
Öğrenciler şimdi ne yapmalı?
Düzenlemeden yararlanmayı bekleyen öğrencilerin şu aşamada başvuru yapması gerekmiyor.
Yapılması gerekenler şöyle:
- TBMM Genel Kurul sürecini takip edin.
- Resmî Gazete’de yayımlanmadan başvuru yapıldığını düşünmeyin.
- Eski öğrenci numaranızı ve üniversite bilgilerinizi hazırlayın.
- Transkript ve ilişik kesme belgelerinizi temin edin.
- Üniversitenizin öğrenci işleri duyurularını takip edin.
- YÖK açıklamalarını kontrol edin.
- Sosyal medyada ücret karşılığında başvuru yaptığını söyleyen kişilere güvenmeyin.
Kanun yürürlüğe girdikten sonra üniversiteler başvuru takvimini ayrı ayrı açıklayabilir.
Öğrenci affına ilişkin kanun teklifi TBMM komisyonunda kabul edildi ve Genel Kurula sevk edildi.
Komisyonda yapılan değişiklikle 2022 öğrenci affından yararlanmasına rağmen eğitimini tamamlayamayanların da kapsam içine alınması planlandı.
Bu gelişme, daha önce üniversitesine dönmüş ancak yeniden öğrencilik hakkını kaybetmiş binlerce kişi için önemli bir fırsat anlamına geliyor.
Bununla birlikte düzenleme henüz yürürlükte değil. Kesin kapsam, başvuru tarihleri ve üniversiteye dönüş şartları Genel Kurulda kabul edilecek metin ile Resmî Gazete’de yayımlanacak kanunun ardından netleşecek.
